Botaş Tuzgölü Doğalgaz Depolama Tesisi

90’lı yılların sonunda Mesut Yılmaz’ın oluşturduğu enerji lobisi, DPT ve Elektrik Mühendisleri Odası uzmanlarının çalışmalarını görmezden gelerek gereksiz doğalgaz santrali yatırımlarına ve bu santrallere doğalgaz temini için uzun süreli anlaşmalara imza attılar . Malesef günümüzde hala %95 oranında dışa bağımlı olduğumuz doğalgazla çalışan ve elektriğimizi üreten santrallerin oranı toplam üretimin %30’u civarında. Kısa vadede bu oranın çok fazla düşmeyeceği göz önünde bulundurulduğunda, arz-talep dengesini sağlamak, olası kesinti durumlarına karşı önlem almak ve fiyat dalgalanmalarını minimuma indirmek adına doğalgaz depolama tesisleri inşa etmek tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de uygulanması gereken bir yöntemdir. Nitekim 2007 yılında 2,6 milyar m3’lük kapasite ile Silivri’de ilk doğalgaz depolama tesisi devreye alınmıştır. Buna ek olarak 2011 yılında Çinli TCC şirketiyle Tuzgölü civarında inşa edilecek ve 2017 yılında ilk aşaması 2020 yılında da ikinci aşaması tamamlanacak olan 1 milyar m3’lük depolama tesisi anlaşması imzalanmıştır. Proje detaylarına geçmeden önce, yeraltı doğalgaz depolama tesislerinin temel prensiplerini anlamak gerekir.

Doğalgaz, yer üstü tankerlerde sıvı ve gaz hallerde depolanmakla birlikte, yeraltı depolama tesisleri daha çok kapasiteye sahip olduğundan daha uygun maliyetle inşa edilebilmektedir. Doğalgaz genel olarak eski petrol/doğalgaz yataklarında, yeraltı su tabakalarında ve  tuz mağaralarında depolanır. Her bir yapının farklı alanlarda artıları-eksileri olmakla birlikte dünyada en çok kullanılan eski petrol/doğalgaz yataklarıdır. Bu bölgelerde halihazırda mevcut olan kuyular, toplama sistemleri ve boru hatları maliyetleri oldukça düşürmektedir. Ülkemizde inşa edilecek olan Tuzgölü depolama tesisi ise yeraltında bulunan tuz mağaralarından yararlanılarak inşa edilmektedir. Bu tip projeler diğerlerine göre daha fazla yatırım maliyeti gerektirmekle birlikte, yüksek  giriş-çıkış oranına sahip olduğu ve tesisteki basıncı sağlamak adına daha az miktarda daimi gazın yer alması gerektiği için tercih edilir [1]. Aşağıdaki şekilde doğalgaz depolama tesisi örnekleri gösterilmiştir:

fig1undergroundstorage[1]

Talebin fazla olduğu durumlarda yeraltı tesislerinden sisteme doğalgaz aktarılırken, düşük olduğu durumda da sistemdeki fazla gaz bu tesislere enjekte edilir. Bu noktada, dağıtılabilirlik ve enjeksiyon hızı önemli göstergelerdir. Tesis tam dolu olduğunda basınç da yüksek olacağından dağıtılabilirlik hızı en yüksek seviyedeyken, enjeksiyon hızı bunun tam tersi şekilde işler ve tesis boş iken en yüksek seviyededir.

Botaş Tuzgölü Doğalgaz Depolama Tesisi, 570 milyon $’a mal olacak ve 500’er milyon m3’lük iki fazdan oluşacak. 2017 yılında ilk fazı devreye girecek olan tesisin tamamının 2020 yılında tamamlanması planlanıyor. Toplamda 1 milyar m3’lük kapasiteye sahip tesis diğer planlanan tesislerle birleştiğinde 2020’de 5,3 milyar m3’lük kapasiteye ulaşılacak ve yıllık tüketimimizin en az %10’unu karşılayacak seviyeye gelinecek [2]. Daha uzun vadeli planlara göre ise bu oranın %20’ye ulaşması hedeflenmektedir. Nitekim Avrupa Birliği müktesabatına göre üye ülkeler kış aylarında 30 günlük tüketimlerini karşılayabilecek seviyede doğalgaz depolama tesislerine sahip olmak zorundalar. Dolayısıyla yapılacak bu yatırımlar, AB uyum sürecine de katkı sağlayacak. Aşağıdaki grafikte Uluslararası Enerji Ajansı’na üye ülkelerdeki doğalgaz depolama kapasitesinin yıllık talebi karşılama oranı gösterilmektedir:

Storage capacity[3]

 

KAYNAK:

[1] “The Basics of Underground Natural Gas Storage, ” US EIA, [Online]. Available: https://www.eia.gov/naturalgas/storage/basics/, 21 Nis. 2016

[2] “2015-2019 Stratejik Planı, ” T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, [Online]. Available: http://sp.enerji.gov.tr/ETKB_2015_2019_Stratejik_Plani.pdf, 21 Nis. 2016

[3] “Energy Supply Security 2014, ” IEA, [Online]. Available: https://www.iea.org/media/freepublications/security/EnergySupplySecurity2014_PART1.pdf, 21 Nis. 2016

Bu yazı Fosil Yakıtlar kategorisine gönderilmiş ve , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir